از آنچه ابن رسته دربارهء هيت و عانات نوشته و در جلد اول همين كتاب در بارهء آنها سخن رفت « 1 » چنين برمىآيد كه اين سياهه‌اى كه ابن خردادبه از استانها و تسوهاى سواد آورده مربوط به دوران اخير دولت ساسانى و از زمان انوشروان به بعد است ، زيرا در اين سياهه از هيت و عانات نامى برده نشده با اين‌كه اين دو محل تا پيش از انوشروان و تا مدتى در پادشاهى او جزء تسوى فيروز شاپور يعنى انبار بوده‌اند ، و در زمان اين پادشاه بوده كه اين دو محل از آن تسو و از ابو ابجمعى سواد جدا شده و جزء تشكيلاتى گرديده‌اند كه انوشروان به منظور استوار ساختن مرزهاى غربى ايران در حاشيه صحرا و براى جلوگيرى از تجاوز باديه‌نشينان به آباديهاى مرزى ، به وجود آورده بود . * * * تفاوتهاى موجود بين سياههء ابن خردادبه و سياههء قدامة بن جعفر پيش از اين گذشت كه سياههء ابن خردادبه از استانهاى دوازده‌گانه و تسوهاى شصت‌گانهء سورستان ( - سواد ) كه در كتاب المسالك و الممالك آورده با سياههء قدامة بن جعفر از همين استانها و تسوها كه در كتاب الخراج خود نقل كرده ، تفاوتهاى مختصرى دارد . اين تفاوتها هرچند اندك و ظاهرا بىاهميت مىنمايند ولى چون احتمال مىرود كه براى تحقيق در نامها از لحاظ جغرافيائى و لغوى توجه به آنها سودمند باشد از اين‌رو در اين‌جا اجمالا به آنها اشاره مىشود . * تسوئى كه در فهرست ابن خردادبه از استان شادفيروز ( - حلوان ) به نام فيروز قباد ذكر شده ، در فهرست قدامه به نام تسوى شادفيروز قباد آمده كه ظاهرا با نام استان درهم آميخته . * استانى كه در فهرست ابن خردادبه به نام استان شادهرمز ذكر شده در فهرست قدامه به نام استان شادقباد آمده و تسوئى كه در اين استان در فهرست ابن خردادبه به نام تسوى كلواذى و نهربين ذكر شده در فهرست قدامه تنها با نام تسوى كلواذى است .

--> ( 1 ) . تاريخ و فرهنگ ايران . . . ج 1 ، ص 258 به بعد .